Gotyk lat 80 a dziś: co się zmieniło

Bauhaus wydali "Bela Lugosi's Dead" w 1979 roku i coś się ruszyło. Nie tylko w muzyce, ale i w tym, jak ludzie zaczęli się ubierać. Cztery dekady później gotyk to zupełnie inny świat, choć pewne rzeczy zostały dokładnie takie same.

Gotyk lat 80. rodził się z niedoboru i pomysłowości: ciuchy przerabiane w domu, siatkowe materiały z pasmanteryjnych sklepów, czerń farbowana samodzielnie. Dziś dostęp do gotyckiej mody jest globalny, a wybór stylizacji, podstylów i marek jest większy niż kiedykolwiek wcześniej. Zmienił się kontekst, zmieniły się możliwości, ale podstawowe myślenie o proporcjach, warstwowaniu i materiałach wciąż łączy tamten czas z teraźniejszością.

W tym artykule znajdziesz:

• jak wyglądała gotycka moda w latach 80. i co ją wtedy definiowało
• co przez cztery dekady się zmieniło, a co przetrwało bez zmian
• które elementy tamtej dekady możesz dziś wpleść w codzienne stylizacje

Zaczynamy od początku, czyli od lat 80. i tego, z czego ten styl właściwie wyrósł.

Jak wyglądał gotyk w latach 80. i co go wtedy definiowało?

Gotyk lat 80. wyrastał bezpośrednio z post-punkowej sceny muzycznej. Kapele takie jak Bauhaus, Siouxsie and the Banshees czy The Cure nadawały ton nie tylko brzmieniu, ale i temu, jak wyglądali ich fani. Ubrania były ściśle związane z muzyką i subkulturą, nie z modą sezonową.

Ubrania i materiały, które budowały tamten styl

Dominowały czarne koszule z szerokimi rękawami, obcisłe spodnie ze skóry lub skóropodobnych materiałów oraz długie płaszcze. Siateczkowe topy i tiulowe spódnice nosiło się warstwowo, często jedno na drugim, co dawało efekt teksturalnej głębi bez sięgania po drogie ubrania.

Materiały były surowe i wyraziste: skóra, winylo, koronka i tkaniny o wyraźnym splocie. Syntetyki były powszechne, bo były tanie i łatwo dostępne. Połysk winylu i matowość koronki zestawiano ze sobą celowo, co do dziś zostało jako jeden z czytelnych sygnałów tego stylu.

Skąd się brały te ciuchy, skoro nie było sklepów z gotycką modą?

Sklepy z gotycką odzieżą praktycznie nie istniały. Ludzie szyli sami, przerabiali ubrania kupione w lumpeksach albo składali zamówienia przez fanziny i korespondencję. Sama najczęściej wybieram dziś ubrania online, ale kiedy myślę o tamtym sposobie zdobywania garderoby, robię to z dużym szacunkiem, bo wymagało to prawdziwej kreatywności.

Dużą rolę odgrywały też targi z używaną odzieżą i sklepy z kostiumami teatralnymi. Znaleziony tam wiktoriański gorset albo stara marynarka z lat 60. trafiały do stylizacji bez żadnych przeróbek. To właśnie ta improwizacja nadawała ówczesnemu stylowi tak indywidualny charakter. Podobne mechanizmy kreatywnego zdobywania garderoby opisuje gotyk w Polsce dekady lat 90., gdzie dostęp do ubrań był równie ograniczony.

Co się zmieniło przez cztery dekady, a co zostało bez zmian?

Przez czterdzieści lat zmieniło się przede wszystkim to, skąd pochodzi ubranie i jak jest skrojone. Część elementów z tamtego okresu wróciła w niemal niezmienionej formie, inne przeszły wyraźną ewolucję.

Kroje i sylwetki: wtedy i teraz

W latach 80. sylwetka była często bardzo wąska na dole i luźna na górze, z mocno zaznaczonymi ramionami przez poduszki lub bufiasty krój rękawa. Dziś kroje są bardziej zróżnicowane, a proporcje zależą bardziej od indywidualnych preferencji niż od jednego obowiązującego schematu.

Wróciły szerokie rękawy i bufki, ale teraz pojawiają się też w luźniejszych sukienkach midi i bluzach oversize, co daje więcej swobody w codziennym noszeniu. Obcisłe spodnie ze skóropodobnego materiału nadal są popularne, ale obok nich funkcjonują szerokie spodnie z wysokim stanem, których w tamtej dekadzie prawie nie było w tym stylu.

Dodatki i biżuteria: co przetrwało, co zniknęło, co wróciło

Masywne metalowe naszyjniki i obroże z ćwiekami to jeden z elementów, który przetrwał bez większych zmian. Nadal są obecne w stylizacjach i nadal spełniają tę samą funkcję, czyli mocno akcentują szyję i dekolt.

Zniknęły natomiast bardzo szerokie pasy z klamrami w stylu kowbojskim, które w latach 80. nosiło się wysoko na talii. Wróciły za to rękawiczki bez palców z koronki lub siateczki, które przez jakiś czas były kojarzone wyłącznie z kostiumami. Dziś zestawia się je swobodnie z codziennymi stylizacjami. Co ciekawe, długie kolczyki z łańcuszkami, popularne w tamtej dekadzie, wróciły w niemal identycznej formie i można je znaleźć w wielu kolekcjach nawiązujących do stylu retro. Warto przy tym zastanowić się, czy subkultura gotycka ma dziś szansę przetrwania, skoro tak wiele jej elementów nieustannie powraca do mainstreamu.

Jak internet i globalizacja zmieniły dostęp do gotyckiej mody?

Przed erą internetu dotarcie do gotyckiej odzieży wymagało mieszkania w dużym mieście albo znajomości właściwych ludzi. Dziś wystarczy kilka minut, żeby przeglądać oferty marek z Niemiec, Wielkiej Brytanii czy Japonii, porównywać kroje i zamawiać bezpośrednio do domu.

To zmieniło coś więcej niż tylko wygodę zakupów. Dostępność różnych podstylów sprawiła, że gotycka moda w całej swojej różnorodności przestała być jednorodna. Obok klasycznych czarnych koszul pojawiły się propozycje z koronką, haftem, nadrukami i strukturalnymi krojem, które wcześniej były praktycznie nieosiągalne poza granicami kilku miast.

Globalizacja przyniosła też nowe punkty odniesienia. Japońska estetyka gothic lolita, z jej rozbudowanymi spódnicami na halce i koronkowymi detalami, dotarła do Europy właśnie przez internet i wyraźnie wpłynęła na to, jak część osób buduje dziś swoje stylizacje, stawiając na objętość i precyzję wykończenia zamiast surowości.

Warto jednak pamiętać, że szeroki wybór ma swoją cenę w postaci trudniejszej orientacji w jakości materiałów. Kupując online, zawsze sprawdzaj skład tkaniny i tabelę rozmiarów, bo różnice między markami bywają znaczące. Zdjęcia produktowe nie zawsze oddają, jak materiał zachowuje się w ruchu ani jak leży na ciele. Żeby lepiej rozumieć, skąd wywodzą się poszczególne trendy, warto sięgnąć po historię mody gotyckiej i jej ewolucję na przestrzeni dekad.

Które elementy z lat 80. możesz dziś wpleść w codzienne stylizacje?

Najbardziej uniwersalny element tamtej dekady to warstwowe zestawienia. Siateczkowy top nałożony na obcisłą koszulkę albo tiulowa spódnica noszona na spodniach nadal działa świetnie, bo nie wymaga żadnego konkretnego podstyla ani specjalnej okazji. Warstwowanie sprawdza się też praktycznie, kiedy temperatura w ciągu dnia skacze, bo możesz zdejmować kolejne warstwy bez rozkładania całej stylizacji.

Szeroki rękaw wrócił do łask i tym razem jest dostępny w wielu krojach, od bluzek z bufiastymi rękawami po długie tuniki. To jeden z tych elementów, który łatwo wmiksować w codzienną stylizację bez wrażenia, że wychodzi się na scenę. Bufiaste rękawy w czarnym welurze albo satynie wyglądają zupełnie inaczej niż te same w bawełnie, więc materiał robi tu dużą robotę i warto go brać pod uwagę przy wyborze.

Warto też spojrzeć na skórzane lub ekoskórzane spodnie w prostym kroju. W wersji z lat 80. były bardzo obcisłe, dziś możesz wybrać luźniejszy fason, który wygodnie nosi się przez cały dzień. Różnica w kroju zmienia odbiór całości, ale materiał zostaje ten sam. Prosta nogawka albo lekko rozszerzana sprawdza się szczególnie dobrze, jeśli planujesz spędzić w tych spodniach kilka godzin na mieście, a nie tylko wyjść na chwilę.

Kolejny element wart uwagi to szerokie pasy i paski noszone wysoko w talii. W latach 80. spinały dosłownie wszystko, od oversizowych bluzek po sukienki. Dziś działają podobnie, wizualnie dzielą sylwetkę i dodają struktury luźniejszym zestawom. Szeroki pas ze sprzączką nałożony na długą, prostą sukienkę to szybki sposób na zmianę proporcji bez kupowania nowych rzeczy.

Sama najczęściej wybieram jeden wyrazisty element z tamtej estetyki i zestawiam go z prostszymi, neutralnymi rzeczami, na przykład z grunge'owymi koszulkami dla mężczyzn. To pozwala zachować czytelność stylizacji bez poczucia, że trzeba odwzorować cały look z okładki starej płyty.

Gotyk wtedy i teraz: co naprawdę przetrwało próbę czasu

Przez cztery dekady zmieniły się materiały, dostępność ubrań i liczba podstylów, ale logika budowania gotyckich stylizacji pozostała podobna: warstwowanie, kontrasty faktur i wyraźne dodatki. To, co w latach 80. powstawało z konieczności i improwizacji, dziś masz do wyboru w gotowej formie, w dziesiątkach wersji i rozmiarów.

Jeśli chcesz zobaczyć, jak te inspiracje wyglądają we współczesnym wydaniu, zajrzyj do oferty Gotyka, gdzie znajdziesz ubrania i biżuterię łączące klasyczne gotyckie kroje z dzisiejszym podejściem do stylu.